THR

  เปลี่ยนสะโพกได้ 3 เดือน น้ำหนัก 117 กิโลฯ อยาก “สควอช” ลดพุงทำได้ไหม? คำตอบจากหมอกระดูกที่คนน้ำหนักตัวเยอะต้องฟัง “หมอครับ ผมเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมมาจะครบ 3 เดือนแล้ว แผลหายดี เดินได้คล่องขึ้น แต่ปัญหาใหญ่ตอนนี้คือ น้ำหนักตัวผมปาเข้าไป 117 กิโลฯ! หมอเจ้าของไข้บอกให้ลดด่วน ผมเลยอยากฟิตหุ่นครับ อยากถามว่าผมทำท่า ‘สควอช’ (Squat) แบบลุกนั่งย่อเข่าได้ไหมครับ จะได้เบิร์นไขมันเยอะๆ” นี่คือคำถามที่ฟังดูเหมือนธรรมดา แต่แฝงไปด้วย “ความเสี่ยงระดับ 10” ครับ ความตั้งใจที่จะลดน้ำหนักของคุณคือสิ่งที่ยอดเยี่ยมมาก และหมอขอชื่นชมจากใจจริง เพราะน้ำหนักตัวคือศัตรูหมายเลข 1 ของข้อสะโพกเทียม แต่... การเลือก “ท่าออกกำลังกาย” ผิดเพียงท่าเดียว อาจทำให้ข้อสะโพกที่เพิ่งผ่ามา “หลุด” หรือ “สึกหรอ” ก่อนเวลาอันควรได้ โดยเฉพาะในช่วง 3 เดือนแรกที่เป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ บทความนี้ หมอเก่งจะมาวางแผนการลดน้ำหนักฉบับ “Save ข้อสะโพก” สำหรับคนน้ำหนักตัวเยอะ ให้คุณผอมลงได้อย่างปลอดภัย โดยที่ข้อสะโพกยังอยู่ดีไปอีก 20 ปีครับ ความจริงเรื่อง “สควอช” (Squat) กับ “ข้อสะโพกเทียม” คำถามที่คุณถามมาว่า “ทำท่าสควอช แบบนั่งย่อ...

​ ข้อสะโพกเทียมอยู่ได้กี่ปี? และทำอย่างไรให้ “อะไหล่ชิ้นใหม่” นี้ อยู่กับเราไปตลอดชีวิต “หมอครับ ถ้าผมผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกตอนนี้ อีก 10 ปีผมต้องกลับมาผ่าใหม่ใช่ไหมครับ? ผมกลัวเจ็บตัวสองรอบครับหมอ” นี่คือคำถามยอดฮิตที่หมอได้รับแทบทุกวันจากคนไข้ที่กำลังตัดสินใจผ่าตัดครับ ความเชื่อเดิมๆ ที่ว่า “ข้อเทียมมีอายุแค่ 10 ปี” ทำให้หลายคนกังวล ไม่กล้าผ่าตัด ยอมทนเจ็บ ยอมเดินกะเผลก จนคุณภาพชีวิตแย่ลง หมอเข้าใจความกังวลนี้ดีครับ การผ่าตัดใหญ่ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ใครๆ ก็อยากทำทีเดียวแล้วจบ ไม่อยากเข้าห้องผ่าตัดบ่อยๆ ใช่ไหมครับ? วันนี้หมอมีข่าวดีและข้อมูลล่าสุดทางการแพทย์มาเล่าให้ฟังครับ ว่าเทคโนโลยีในปี 2024 นี้ ทำให้ข้อสะโพกเทียม “อึด ถึก ทน” กว่าสมัยก่อนมาก และถ้าเรารู้วิธีดูแลรักษาที่ถูกต้อง “อะไหล่ชิ้นนี้” อาจจะอยู่คู่กับเราไปได้นานกว่า 20-25 ปี หรืออาจจะตลอดชีวิตเลยทีเดียวครับ ความจริงเรื่องอายุขัย: ข้อสะโพกเทียมอยู่ได้นานแค่ไหน? ถ้าเราย้อนเวลากลับไปเมื่อ 20-30 ปีก่อน คำว่า “อยู่ได้ 10 ปี” อาจจะเป็นเรื่องจริงครับ เพราะสมัยนั้นวัสดุยังไม่ทนทานเท่าตอนนี้ พลาสติกที่ใช้รองข้อสึกหรอเร็ว แต่ในปัจจุบัน ...

​ ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมมาแล้ว ต้องดูแลตัวเองอย่างไร? คู่มือฉบับ “คืนชีวิตใหม่” ให้กลับมาเดินปร๋อ “หมอคะ แม่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกมาแล้ว แผลสวยมาก หมอบอกว่าผ่าตัดสำเร็จดีเยี่ยม แต่พอกลับมาบ้าน แม่ไม่กล้าขยับตัวเลยค่ะ กลัวข้อจะหลุด กลัวจะเจ็บ จนตอนนี้ขาเริ่มลีบแล้วค่ะ” นี่คือเสียงสะท้อนจากลูกสาวของผู้ป่วยวัย 70 ปี ที่โทรมาปรึกษาหมอด้วยความกังวลใจครับ เคสนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนมากว่า  “การผ่าตัดเป็นเพียงแค่ 50% ของความสำเร็จ”  ครับ อีก 50% ที่เหลือ คือ  “การปฏิบัติตนหลังผ่าตัด” การเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม (Total Hip Arthroplasty) เปรียบเสมือนการมอบ “ชีวิตใหม่” ให้กับผู้ที่มีปัญหาข้อสะโพกเสื่อมรุนแรง ให้กลับมาเดินได้ ไม่เจ็บปวด แต่ชีวิตใหม่นี้ต้องการการดูแลที่ถูกวิธี โดยเฉพาะในช่วง  3 เดือนแรก  ซึ่งเป็นช่วงเวลาทองของการฟื้นฟู วันนี้หมอจะมาสรุป “คู่มือการใช้งานข้อสะโพกใหม่” แบบเข้าใจง่าย เพื่อให้คุณและคนที่คุณรัก มั่นใจในการใช้ชีวิต และป้องกันไม่ให้ข้อสะโพกเทียมที่แสนแพง ต้องเกิดปัญหาตามมาครับ ทำความเข้าใจกันก่อน: ทำไมต้องระวัง? หลังผ่าตัด เนื้อเยื่อรอบๆ ข้อสะโพก ทั...

  กีฬาอะไรบ้างที่ "ห้ามเล่น" เด็ดขาด หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม? "หมอครับ... ผมผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกไปแล้ว ผมจะกลับไปเตะบอลกับเพื่อนได้ไหมครับ? หรือว่าชีวิตนี้ผมต้องเลิกเล่นกีฬาไปเลย?" คำถามนี้มาจาก "คุณวิทย์" (นามสมมติ) หนุ่มใหญ่วัย 50 ปี ผู้รักการออกกำลังกายเป็นชีวิตจิตใจ แต่ต้องมาเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมเพราะโรคกระดูกหัวสะโพกตาย (AVN) คุณวิทย์กลัวว่าการมี "ของเทียม" อยู่ในตัว จะทำให้เขากลายเป็นคนพิการที่ทำอะไรไม่ได้เลย หมอเข้าใจความกังวลของสายลุยทุกคนครับ และข่าวดีก็คือ "การเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม ไม่ได้หมายถึงจุดจบของการเล่นกีฬา" ในทางตรงกันข้าม เป้าหมายของการผ่าตัดคือการคืนชีวิตอิสระให้คุณกลับไปทำกิจกรรมที่ชอบได้อีกครั้งต่างหาก แต่... เหรียญมีสองด้านครับ แม้เทคโนโลยีข้อเทียมปัจจุบัน (เช่น หัวเซรามิก) จะทนทานและลื่นไหลมาก แต่ก็ยังมี "ขีดจำกัด" ทางกายภาพบางอย่างที่เราต้องเคารพ เพื่อไม่ให้ข้อเทียมพังก่อนเวลาอันควร หรือเกิดภาวะ "ข้อหลุด" วันนี้หมอจะมาลิสต์ให้ดูชัดๆ ว่ากีฬาประเภทไหนที่ "ไฟเขียว" (เล่นได้) และ...

  ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม นานแค่ไหนถึงจะกลับมา "ขับรถ" ได้? "หมอครับ... ถ้าผมผ่าตัดเสร็จแล้ว อีกกี่วันผมถึงจะขับรถไปทำงานเองได้ครับ? คือแฟนผมขับรถไม่แข็ง แล้วผมก็ไม่อยากนั่งแท็กซี่ไปตลอดน่ะครับ" คำถามนี้มาจาก "คุณเอก" (นามสมมติ) วิศวกรหนุ่มวัย 45 ปี ที่วางแผนจะผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมจากโรคกระดูกหัวสะโพกตาย (AVN) คุณเอกเป็นเสาหลักของบ้าน ความกังวลเรื่องการเดินทางไปทำงานและการใช้ชีวิตประจำวันจึงเป็นเรื่องใหญ่พอๆ กับการผ่าตัดเลยทีเดียวครับ สำหรับหลายๆ คน การขับรถไม่ใช่แค่เรื่องของการเดินทาง แต่มันหมายถึง "อิสระ" และ "การพึ่งพาตัวเองได้" ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญมากต่อสภาพจิตใจหลังผ่าตัด คำตอบสำหรับเรื่องนี้ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่า "แผลหายหรือยัง" เพียงอย่างเดียวครับ แต่มันขึ้นอยู่กับ "ความปลอดภัยบนท้องถนน" เป็นหลัก วันนี้หมอจะมาแจกแจงไทม์ไลน์ให้ฟังชัดๆ ว่าสรุปแล้วต้องรอนานแค่ไหน และมีปัจจัยอะไรบ้างที่ต้องเช็คก่อนสตาร์ทรถครับ ทำไมเราถึงขับรถทันทีไม่ได้? (ไม่ใช่แค่เพราะเจ็บ) หลายคนคิดว่า "ก็แค่ขยับขาเหยียบคันเร่งนิดเด...